Năm 2022, bức tranh phim truyện điện ảnh Việt có nhiều màu xám, không ít phim Việt ra rạp thua lỗ, gây thiệt hại nặng nề cho nhà sản xuất, trong đó có cả những “bom tấn” được kỳ vọng. Tuy nhiên, vẫn có những điểm sáng nổi lên trong nước và có phim thành công trên đấu trường quốc tế, thậm chí là rực rỡ!
Tiếng thở dài
Hơn ai hết, các nhà làm phim Việt vốn đã biết sự khó nắm bắt “khẩu vị” của khán giả Việt và năm nay điều đó được minh chứng qua nhiều phim dù được kỳ vọng của nhà sản xuất vẫn thua trắng. Điển hình như “bom tấn” được quảng bá đầu tư “khủng” trên dưới 50 tỉ đồng, huy động cả đạo diễn nổi tiếng phim võ thuật Hàn quốc là “578: Phát đạn của kẻ điên” của đạo diễn Lương Đình Dũng ra rạp thất bại, dù phim sau đó được chọn tham gia LHP hành động hạng A thế giới cũng như được chọn làm đại diện điện ảnh Việt dự thi giải Oscar.
Ngoài sự đầu tư về quảng bá chưa đúng mức, kết cấu của phim chưa thực sự chặt chẽ và hấp dẫn, đôi chỗ còn đưa khán giả tới chỗ mơ hồ, đã khiến phim thua về doanh thu. Hay như phim của đạo diễn “có số má” Hàm Trần “Maika – cô bé đến từ hành tinh khác” ra mắt không đúng thời điểm (cùng lúc với phim phần mới về mèo máy “Doraemon: Nobita và cuộc chiến vũ trụ tí hon” phát hành) nên thua lỗ. Gần nhất là phim về xác sống (zombie) đầu tiên ở Việt Nam “Cù lao xác sống” của đạo diễn Nguyễn Thành Nam lấy bối cảnh miền Tây sông nước, ngỡ ăn khách, nào ngờ thất bại thảm hại, và cái kết lửng chờ phần 2 xem chừng khó thực hiện. Sự thất bại của phim đem lại nhiều bài học, không chỉ đi vào đề tài “cũ người mới ta” là thắng mà quan trọng nhất là yếu tố kịch bản hấp dẫn và cách kể thông minh mới có thể chinh phục khán giả.
Thắng nhưng chưa thật “sướng”!
Trái ngược với sự thất bại của các phim trên về doanh thu, một số phim hài, kinh dị và tâm lý xã hội lại thành công.
“Chuyện ma gần nhà” – 1 phim kinh dị của đạo diễn Trần Hữu Tấn với doanh thu khoảng trên 58 tỉ đồng được coi là khá thành công, dù cốt truyện và kỹ xảo tạo hình gây nhiều ý kiến khen, chê khác nhau.
Làm phim “sung” thuộc loại top làng điện ảnh, nổi lên cái tên đạo diễn Võ Thanh Hòa với hai phim “Nghề siêu dễ” sau 3 tuần chiếu doanh thu khoảng 70 tỉ đồng và “Chìa khóa trăm tỷ” (có Kiều Minh Tuấn, Thu Trang đóng) khoảng 66 tỉ đồng. Tuy nhiên, hai phim trên đều là phim remake của Hàn và Nhật, cho thấy yếu tố kịch bản hay thuần Việt vẫn luôn thiếu.
Tuy nhiên, mấy phim trên không qua được “Bẫy ngọt ngào” (phim 18+) của nữ đạo diễn Đinh Hà Uyên Thư sau hai tháng doanh thu 75 tỉ đồng được coi là thành công. Phim về đề tài hôn nhân gia đình, bạo lực tình dục trong đời sống với sự khai thác tâm lý khá tốt và những cảnh nóng trong phim được xử lý rất khéo để không khoe da thịt quá lố và rất phù hợp với câu chuyện phim.
“Bom tấn” của đạo diễn Phan Gia Nhật Linh “Em và Trịnh” được nhà sản xuất đưa tin là cán mốc 100 tỉ đồng doanh thu, tuy nhiên phim chưa thực sự thuyết phục nhiều khán giả yêu nhạc Trịnh vì diễn xuất của một số diễn viên chính, trong đó hình ảnh nhạc sĩ họ Trịnh chưa đúng như hình dung của khán giả. Chưa kể, phim còn vướng lùm xùm với những phản ứng từ danh ca Khánh Ly và nhất là phản ứng của giáo sư Michiko Yoshii (Nhật Bản) với công văn yêu cầu nhà sản xuất phim công khai xin lỗi về việc sử dụng hình ảnh của giáo sư khi chưa xin phép.
“Tro tàn rực rỡ” sẽ tiếp tục rực rỡ?
Nếu phim tài liệu Việt năm qua có một cú nhảy ngoạn mục với phim “Những đứa trẻ trong sương” của nữ đạo diễn 9X Hà Lệ Diễm lọt vào danh sách rút gọn 15 phim tài liệu tranh giải danh giá nhất thế giới Oscar (thành tích cao nhất của phim tài liệu Việt đến nay) thì phim truyện điện ảnh có “Tro tàn rực rỡ” của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên.
“Tro tàn rực rỡ” được chuyển thể từ 2 truyện ngắn của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư đã thắng giải Khinh khí cầu vàng tại LHP ba châu lục (Nantes, Pháp), lọt vào vòng tranh giải chính thức của LHP Tokyo (Nhật bản) và chắc sẽ còn tiếp tục thắng giải tại một số LHP quốc tế khác. Đây cũng là ứng cử viên hàng đầu tranh giải Cánh diều của Hội điện ảnh Việt Nam và giải Bông sen của LHP quốc gia năm 2023.
Đây là phim truyện điện ảnh đi vào dòng nghệ thuật hiếm hoi của Việt Nam nên có nhiều ưu thế và là một phim làm tốt về mặt nghề, để lại cảm xúc cho người xem. Tuy nhiên, “Tro tàn rực rỡ” khi ra rạp đã thất bại về doanh thu và một số nhà phê bình đã nhìn thấy nhược điểm của phim chính là chưa phản ánh hoàn toàn chân thực cuộc sống của người dân miền Tây. Dù nghệ thuật cho phép hư cấu, tưởng tượng nhưng đây lại là phim hiện thực, không phải ẩn dụ vì thế đó cũng là một đáng tiếc của “Tro tàn rực rỡ”. Tính cách của người dân miền Tây có thực như trong truyện của Nguyễn Ngọc Tư và trên phim của Bùi Thạc Chuyên? Gương mặt, trang phục của dân miền Tây đã thực sự chân thực trên phim? Và một số lời thoại còn chưa đúng như lối nói của dân miền Tây như “em mê mẩn lửa” thì không chuẩn, vì chữ “mê mẩn” người dân miền Tây không nói mà họ dùng chữ “mê thấy bà”…
Khép lại một năm 2022 với loạt phim Tết khá ít ỏi, trong đó có đạo diễn Võ Thanh Hòa với “Siêu lừa gặp siêu lầy” huy động cả dàn diễn viên có duyên hài hước như Anh Tú, Mạc Văn Khoa… với mô típ làm phim về siêu trộm, siêu lừa đảo của Mỹ, hy vọng là một cú đột phá doanh thu phòng vé. Nhưng chắc chắn, hai đối thủ khác không hề kém cạnh trên đường đua phim Tết là “Chị chị em em 2” của đạo diễn Vũ Ngọc Đãng và “Nhà bà Nữ” của Trấn Thành, đặc biệt nhiều chờ đợi dành cho phim thứ hai của Trấn Thành sau một “Bố già” sừng sững trên đỉnh doanh thu phòng vé Việt với trên 400 tỉ đồng.